Istorio bat ispiluan barrena

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Autoan goaz, tarteka ispilutik begira. Atzean, hamaika gertaera, bidea urratu arau gero eta urrunago, mirailan gero eta barrenago doazenak. Eta hala, inoiz hau osoro hartu izan zutenak, puntutxo bat dira orain. Laster desegin egingo dira, hutsarekin berdinduko.

Nicaragüita

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Erraza da eguna akordura ekartzeko. Beti dator militar afrikanisten altxamenduaren hurrengo egunean sandinistena. Nikaraguakoa, 38 urte bete dira aurten, mundutik jausitako ametsa izan zen gure belaunaldiko askorentzat, ilusioaren mamitzea, gaztetasun aldarri bat Che bizirik elastikoetan baino ezagutu ez genuenontzat. Esperanzari leiho bat, eta egiaren aitortzeko, gure euskaltasunetik ere itzulpenik behar ez zuena.

Oroitarria

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Bada Irlanda mendebaldean, Dumha Locha haranean, bide bat gai dena bertan dabilena kloroformatu eta bahitzeko. Inguruan, labainka doaz lanbro-lainoak mendi mazeletan behera.

Kakazotz

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Hitzek mundua azaltzeko balio badute, kakazotza balio dute hiztegiek. 1989an ludiak jiraka segitzen zuen, eta bira bakoitzak behartuta edo, gauza asko gertatu zen munduan. Halarik ere, Berlingo Harresia erori zen urtea izango da beti guretzat hura.

Han goitik

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Isiltasun alimalekoa goi mendietatik, jakizu zenbatgarrena. Astebete da Alberto Zerainek eta Mariano Galvanek zeramaten telefonoak ez duela seinalerik ematen. 

Jainkoa Portugalen

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Antzina, belarrek, txoriek eta patariek hitz egiten ahaztu baino lehenago, Jainko Ahalguztidunari egozten zitzaion ezbeharren errua. «Gure Jainkoak halaxe nahi izan du», esaten zen ahapez. Zerbait gaizki egin izanaren ordaina zen gizakioi oinazea eta negarra besterik ez zekarkigun zigor zerutiar hura. Denborarekin, eta maiz erraza ez zenez Jainko onbera jotzea gaizto handitzat, lexikoa aldatu genuen. Halabeharra!, ikasi genuen esaten. Eta graziosoago hura, «patua izan da!».

Etxe-barne bizia

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Legebiltzar-kronika idatzien artean gutxi Lizardik 1932ko maiatzean Madrildik bidali zuen hura bezalakorik. Etxe-barne bizia deitu zion hari ere, hilabete lehenago bere etxe barneaz (seme-alabak matraka betean) idatzi zuen haren haritik, «Baña, au ez duk gure etxea; orrako txontxongillo oek ez dituk nere aur gaxoak».

Indioak Gasteizen

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Antigoaleko maien eraikin-hondarrak oihanaren bihotzean. Zuhaitz gainetan tximino ulukariak, ehunka matxango Chiapas Guatemala Yukatan guztiko aurriak zaintzen turisten jakinmin gaitzetik. Eta hor datoz samaldan (turistak, ez tximuak), gazte-gazteak ere ez, makila muturrean Puerto Ricoko banderatxoa daraman gizon bat dutela itulari. Igo dute mailadia, jarri dira horma landuari begira eta orduan hasi zaie gida prestua argia ekartzen ezjakintasunaren putzura: «Inork ez daki zer jartzen duen hemen.

Pailazo ero bat

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Hil egingo gara. Beroak erreta, urpean itota, ekaitzak triskatuak hilko gara. Esan dute AEBak irten egingo direla Parisko Klima Akordiotik eta denok jarri gara ados, badakigu noren erruz egingo duen mundualdiak, eta hala atera dugu berriz ere gizona hizpidera.

Kamera

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Kamera lepagainean daraman pertsona da hiztuna. Eta hala doazkio egunak eta urteak, bizitza bera, heldu puntu batera, kameraren hankak lurrean ahalik eta ondoen ezarri eta objektiboak hartzen duena hitzetara ekartzen. Nolako posizioa, halakoa izango du mintzoa.

Kamera

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Kamera lepagainean daraman pertsona da hiztuna. Eta hala doazkio egunak eta urteak, bizitza bera, heldu puntu batera, kameraren hankak lurrean ahalik eta ondoen ezarri eta objektiboak hartzen duena hitzetara ekartzen. Nolako posizioa, halakoa izango du mintzoa.

Bultzi leihotik

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Jakizu zer parajetan galdu ziren Lizardiren begiak Bultzi-leiotik idazteko hazkurri bila zebilela. Igaro ahala eguna zabaltzen duen trenean noala, alez ale datozkit hitzak, eta honezkero bestela ezin, Antton Valverdek dihardu nire gogoaren pianoan kantuan. Jakizu non zituen begiak gizonak, arto musker, mendi, baserri zarrak, Tolosa eta Donostia arteko nonbaitenen agi danean, oro laiño mee batek estalia, urrez oro eguzkiak yantzia, nork daki non, garrantzirik ere ba al du bada.

Realpolitik

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Definitu politika, diogu. Eta hasi gara, hasi garenez, malizia izpirik gabe definizio txatalak ontzen. Eta diogu: eguneroko arazoen kudeaketa, hori batez ere; baina utopia iristeko bidea ahazteke.

Lanak aske egingo zaituzte

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Solidoa da airea Auschwitzen; isiltasuna bera burrunda mingarria da, eta itogarria eremu hotza. Irakurketez, filmez eta itzalez bete beharra dago hustasuna zerbaitek zentzua izan dezan. Nahita dago horrela utzia: izuaren museoa da Auschwitz I, eztarritik heltzen dizun atzaparra da Birkenau. Ez da han, Gernikan legez, bizitzarik piztu errautsetatik. Hain da itogarria dena, non bisitariak ez duen argazkirik lasai aterako.

Harian-harian

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Apirila, behar ez zuen hila. Eta arian, laurogeigarren bider jausten dira bonbak Gernika gainean, errituei eusten gaixorik den herri honetan, laurogeitarrenez bonbak hilen eta gezurren gainean, lehenago Otxandion, Irunen, Igorren edota Durangon bezala.

Pausoa nola luzatu

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Oinez bizi garelako gabiltza korrika. Lanean lehertu arte diharduenak ezagutzen du ongien nolako oldez hartzen diren atsedena eta jaia.

Tipulak eta lanpernak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Lasa eta Zabala urteetako abandonoan egon ziren depositoaren aurrez aurre datza Miguel Hernandez poeta, lagun dituela ogi-tipulazko maiteño biak, Josefina Manresa emaztea eta Manuel Ramon semea. Egunotan bete dira 75 urte Hernandez tuberkulosiak eta kartzelaldiak hil zutela, eta egunotan bete da lorez eta letrez, ostera ere, haien hilobia Alacanteko hilerrian.

Harrika euskal paradisuari

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Protesta egin zuen munduaren bestaldeak 1957ko azaroan sovietarrek txakur bat bidali zutenean espaziora. Munduaren bestalde guztiek zekiten Laika ez zela bizirik itzuliko. Horra Infernuko Txikito gorriaren azken bekatua: nola bidal liteke txakur bat heriotzara jakinki bertan hilko dela?

Zimurrak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Berkeleyko jatetxe batean kontatu zigun Keiko Hiramotok istorioa, badira urte batzuk. Gerra garaian, ume zela, tropak etxera heldu, familia batu eta nola atera zituzten Kaliforniatik Arizonako kontzentrazio esparru batera. Ondasun guztiak kendu zizkieten, ez zituzten inoiz gehiago berreskuratu. Roosevelt bezain estatubatuarrak ziren, baina izen-abizenek salatzen. 120.000 lagunetik gora izan ziren guztira. Maiz datorkit akordura lagunarte hura. Ez nuen bestela seguruenik egundo izango historia txatal haren berri.

Hesteak bota beharrean

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Jendartea bezain bertikala da umorea. Tira, zorroztea komeni den paola atera zait. Umore hegemonikoa zehaztu behar nuke; umore erraza dela bertikala, segurua duena algara kolektiboa eta tripa-lehertze ustez identitarioa.