Bost hitz

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Begiak atalo eginda dago umea, halabehar goibeleko erregina, aurrean duen munstroaren neurriekin. Handia da, ikaragarria, naturaz gaindikoa gortera ekarri dioten gizona, baina susmoa harturik dabil, ez baitio erantzuten hitz egiten dionean. Galdetu egin behar izan du azkenean: «Atzeratua da?». Lagun dakarren sasiletratuak emango dio erantzuna: «Ez, euskalduna da».

Aintziren txistea

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Umorez ekarri zuen pasartea, Gernikako Estatutuaren tolesekin Moncloan nola ibili ziren oroituta, Rafael Arias Salgadok, bere garaian Suarezen, Calvo Soteloren eta Aznarren ministro izan zenak. Hor ari dira eztabaida gorrian, lorik egin gabe hiru egunez eta hiru gauez, bestaldeko negoziatzaileetako batek EAEko laku eta aintziren gaineko eskumenak eskatu dituenean. Alberto Oliartek egin omen zuen jauzi: «Han ez duzue horrelakorik eta!». Jeltzalearen erantzuna, antologikoa da: «Ez, baina sortzen bazaizkigu ere».

Euskalduna

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Hura zen gizona, hura! Zazpi oin eta erdi bai luze, makal zuhaitzaren irudira zuzen, pagorik lodiena baizen zabal, arte gogorra bezala trinko, gorosti hezearen antzera zimel. Sendoak zeuden oraindik haren beso zaintsuak, txit azkarrak bere oinak, zindoak bere bular-hauspoak.

Txilar artean pasieran

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Sortzezko bekatua zuen, gutako serafinak, kerubinak eta goi-aingeruak ez bezala, Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegi-k. Donostiako alkate jaunak gogorarazi digu asteon Euskadi Irratian, Antigua auzoan inauguratu berri den horma irudiaren kari: Txillardegi ETAren sortzaileetako bat izatea «arazoa» da gaur egun.

Hybris sindromea

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Artistak dira agintariak jende xehea sutzen. Oraingoan Jon Darpon izan da, Jaurlaritzako Osasun kontseilaria azken bost urtean: «Ilara handiagoak daude Athletic-Alaves derbirako sarrerak hartzeko Osakidetzako puntu askotan baino».

Solasaldia eguzkitan

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Etxean ez dagoen argiaren bila etorri naizela esan diot lagunari, ez hartzeko metafora gisa, eguzkia dugula ments, horrexek elkartu gaituela Gracia barrutiko plaza eder honetan, argi beharrak beste ezerk baino.

Marichuyren ispilua

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Bihar 24 urte Chiapas etxean sartu zitzaigula. Urteberri egunez jarri zen indarrean Kanadaren, Ameriketako Estatu Batuen eta Mexikoren arteko Merkataritza Librearen Ituna eta egun hori berori aukeratu zuen Armada Zapatistak San Cristobal de las Casas, Altamirano, Las Margaritas, Ocosingo, Chanal, Huixtan eta Oxchuc hartzeko.

Hitz potoloak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Kolpeka bizi gara eta hala egin izan dugu politika, jende aurreko agerpenean badarik ere. Behar du gure gogo kolektiboak kolpeko oihu bakar hori, barne-barneraino sarturik bihotz bihurtzen dena; edonon eta edonork lehenbizikoan harrapatuko duen eslogana; izango dena identifikaziorako ikur eta ezaugarri bereizgarri, eta esan gabe doa, arrokaren sendotasuna erakutsiko duena.

Bihotzeko arazoak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Ez, dena ez da nagia eta aspermena urte hondarrean. Badira gertaerak ikuskizun etengabearen kultura honetan, urtea joan eta urtea etorri, loerotik iratzartzen nautenak eta Eguberrietako argi bat baino indar handiagoz pizten.

Transmisioa

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Hitzak munduarenak dira, baina mundu bakoitzak ditu bere hitzak.

Hala jakin liteke, zehaztasun intuitibo ikaragarriz, zein hizkerari dagokion entzun berri duguna. Aproba egitea da. Esan errespetu instituzionala, garapen integrala, ordenamendu juridikoa. Orain esan pribilegioa, mansplaininga, ahalduntzea. Hitzak guztionak dira, baina erabilerak definitzen gaitu. Hitzez zedarritzen dugu geure mundua; hitzez eraikitzen ditugu geure asmo, beldur eta filiak.

Jatorriak

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Asteon zarratu da azkenik, que veinte años no es nada bider bi, Argentinako azken diktadurako errepresio-arduradunen kontrako epaiketarik luzeena. Atxilotuak torturatu, sedatu eta, loeroan zirela, hegazkinetatik behera La Plata ibaira bota izana leporatu zaie kondenatuei. Hauen artean, garai baten ikur bihurtu direnak, Alfredo Astiz fragata-kapitaina eta.

Tripazainok

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Beharrezkoa izan zen talka, harrizko gau luzearen eta kontzientzia galegistaren artekoa, ezinezkoa obratzeko: futbol talde bat kultura elkarte bihurtzea. Hala sortu zen Miño ibaiaren hegian, Salvaterran, Sociedade Cultural e Desportiva do Condado. Bazkideen artean fabriketako obreroak, etxeko langileak, trenbidekoak, erizainak, kontulariak... ez irakaslerik eta ez idazlerik. Agian horrexegatik antolatu zuten Condadoko Poesia Jaialdia, hasi zenetik 36 urtera ere, egun Galizian ospatzen direnen artean gora handikoena.

Apoaren edertasuna

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Honetaz ez bada hartaz, lerdobidean geure on beharrerako zerrendak nonahi ematen dizkiguten honetan («Hil aurretik irakurri beharreko ehun liburuak», «Inoizko hogei kanturik onenak», «Zure lagunek baino lehen bisitatu beharreko hamar txoko ikusgarri»...), ezin falta hiririk zatarrenena. Egunotan eman du aditzera zein diren Espainiako Erresumakoak Exit atariak, deskuidatu ez gaitezen.

Memoriaren bezpera

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Europara iritsi nahian 1993tik Mediterraneoan hil diren 32.293 pertsonaren izenak eman ditu argitara Der Tagesspiegel alemaniar egunkariak azaroaren 9an, Euskal Erdian Memoriaren Eguna ospatu den bezperan.

Justizia

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Badira hitz batzuk, denboraren poderioz, lizundu egin zaizkigunak, edonon esan ezin direnak, hain da antigoalekoa erakusten duten mundua. Erabiltzen baditugu, gauzak primitiboak eta sinpleak, eskaera sozialak hil edo bizikoak ziren garai batera garamatzate. Eta nork nahi du gaur egunean gainditutakoari begira bizi, gibelera itzuli.

Handia

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Katalanez gain, zortzi hizkuntzatan eman zuen urriaren 2ko azala, digitalean, Ara egunkariak. Auzoko handietan ez ezik, txikietan ere argitaratu zuen, tartean euskaraz: «Lotsa eta duintasuna». Bistan da, dena ez da eman ta zabal zazu; hartzailearekiko jarrerera itxuraz sinboliko horrekin gorririk erakusten du bere burua igorleak. Esan gabe doa: badakitelako zer den egunero hizkuntza gutxitu batean aritzea (eta makala aldea 10 milioi hiztun izanda!) erakutsi dute sentsibilitate hori.

Minotauroaren erresuman

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Ez nintzen berehalakoan ohartu martingalaz. Beharbada supermerkatuko kutxa ondoan paratzen dituzten txipi-txapetan du sorburua, zain gaudela begien aurrean jarri ohi dizkiguten amuotan, izan hauek pila, goxoki zein umeentzako kromo koloretsu. Piezak biltegitik norberak hartu eta etxean batbederak muntatu beharreko trasteen errepublika independentekoa izan nuen, baina, lehen abisu serioa: ez dio ardura zein den zure asmoa, nahi duzuna nahi duzula, ezinezkoa baita zuzenean produktua dagoen tokira heltzea aurretik kilometro eta erdiko ginkanatik igaro gabe.

Montjuicek Montjuici

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Aleak botatzen ditu Pablo Casado PPko komunikazio idazkariordeak ahoa zabaltzen duen aldiro: «uste dut historia ez dela errepikatu behar, espero dezagun bihar ezer ez aldarrikatzea, bestela, hori egiten duenak Companysek orain dela 83 urte bezala bukatuko du». Bistan da, gainera etorri zaio mundua Casadori, egia den arren Estatu Katalana aldarrikatzeagatik atxilotu zutela, ezin baita ahaztu nola amaitu zuen bere bizialdia jaun presidentak, frankismoak Montjuicen fusilatua. Gaur justu 77 urte.

Katalan hiztegia

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Kataluniako aferak politikan aspaldi entzun gabeko hitzak azaleratu dizkigula sinestuta bizi naiz. Sedizioa da bat, definizio zehatzagoaren faltan (bekatuzko olgetan hitzak Plazido Mujikaren zapata-kaxetan: matxinada, zalaparta, naasdura, nasimasi, nastualdi, tobera, zalagarda, zarraparra...) gaztetako gerrako filmetara naramana. Sedizioa goizaldean ordaintzen zen; planta ere badu Traperok pelotoiari zorrotz begiratzeko. Baina tragikoegi jarri gabe, bihar arte behintzat, jendearen sentimendu primitiboei loturikoak ditut gainontzekoak: poza, amorrua, zaputza, ilusioa, beldurra...

Bat eta bakarra

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Ez dauka erraza harroak. Beldur delako ageri da paparra handi; badakielako, berdinetik berdinera hastera, bestelakoa izango dela lehia. Zer egin orduan? Tolesgabe agertu, ez onartu gaizki egina, sendo ustean ezkutatu ahulguneak, ez aitortu flakeziak. Itxuraren antzea. Susmoa dut hori dela, eta ez besterik, Rajoyren, eta oro har, hagintari askoren gaitza.