Apoaren edertasuna

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Honetaz ez bada hartaz, lerdobidean geure on beharrerako zerrendak nonahi ematen dizkiguten honetan («Hil aurretik irakurri beharreko ehun liburuak», «Inoizko hogei kanturik onenak», «Zure lagunek baino lehen bisitatu beharreko hamar txoko ikusgarri»...), ezin falta hiririk zatarrenena. Egunotan eman du aditzera zein diren Espainiako Erresumakoak Exit atariak, deskuidatu ez gaitezen.

Memoriaren bezpera

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Europara iritsi nahian 1993tik Mediterraneoan hil diren 32.293 pertsonaren izenak eman ditu argitara Der Tagesspiegel alemaniar egunkariak azaroaren 9an, Euskal Erdian Memoriaren Eguna ospatu den bezperan.

Justizia

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Badira hitz batzuk, denboraren poderioz, lizundu egin zaizkigunak, edonon esan ezin direnak, hain da antigoalekoa erakusten duten mundua. Erabiltzen baditugu, gauzak primitiboak eta sinpleak, eskaera sozialak hil edo bizikoak ziren garai batera garamatzate. Eta nork nahi du gaur egunean gainditutakoari begira bizi, gibelera itzuli.

Handia

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Katalanez gain, zortzi hizkuntzatan eman zuen urriaren 2ko azala, digitalean, Ara egunkariak. Auzoko handietan ez ezik, txikietan ere argitaratu zuen, tartean euskaraz: «Lotsa eta duintasuna». Bistan da, dena ez da eman ta zabal zazu; hartzailearekiko jarrerera itxuraz sinboliko horrekin gorririk erakusten du bere burua igorleak. Esan gabe doa: badakitelako zer den egunero hizkuntza gutxitu batean aritzea (eta makala aldea 10 milioi hiztun izanda!) erakutsi dute sentsibilitate hori.

Minotauroaren erresuman

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Ez nintzen berehalakoan ohartu martingalaz. Beharbada supermerkatuko kutxa ondoan paratzen dituzten txipi-txapetan du sorburua, zain gaudela begien aurrean jarri ohi dizkiguten amuotan, izan hauek pila, goxoki zein umeentzako kromo koloretsu. Piezak biltegitik norberak hartu eta etxean batbederak muntatu beharreko trasteen errepublika independentekoa izan nuen, baina, lehen abisu serioa: ez dio ardura zein den zure asmoa, nahi duzuna nahi duzula, ezinezkoa baita zuzenean produktua dagoen tokira heltzea aurretik kilometro eta erdiko ginkanatik igaro gabe.

Montjuicek Montjuici

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Aleak botatzen ditu Pablo Casado PPko komunikazio idazkariordeak ahoa zabaltzen duen aldiro: «uste dut historia ez dela errepikatu behar, espero dezagun bihar ezer ez aldarrikatzea, bestela, hori egiten duenak Companysek orain dela 83 urte bezala bukatuko du». Bistan da, gainera etorri zaio mundua Casadori, egia den arren Estatu Katalana aldarrikatzeagatik atxilotu zutela, ezin baita ahaztu nola amaitu zuen bere bizialdia jaun presidentak, frankismoak Montjuicen fusilatua. Gaur justu 77 urte.

Katalan hiztegia

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Kataluniako aferak politikan aspaldi entzun gabeko hitzak azaleratu dizkigula sinestuta bizi naiz. Sedizioa da bat, definizio zehatzagoaren faltan (bekatuzko olgetan hitzak Plazido Mujikaren zapata-kaxetan: matxinada, zalaparta, naasdura, nasimasi, nastualdi, tobera, zalagarda, zarraparra...) gaztetako gerrako filmetara naramana. Sedizioa goizaldean ordaintzen zen; planta ere badu Traperok pelotoiari zorrotz begiratzeko. Baina tragikoegi jarri gabe, bihar arte behintzat, jendearen sentimendu primitiboei loturikoak ditut gainontzekoak: poza, amorrua, zaputza, ilusioa, beldurra...

Bat eta bakarra

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Ez dauka erraza harroak. Beldur delako ageri da paparra handi; badakielako, berdinetik berdinera hastera, bestelakoa izango dela lehia. Zer egin orduan? Tolesgabe agertu, ez onartu gaizki egina, sendo ustean ezkutatu ahulguneak, ez aitortu flakeziak. Itxuraren antzea. Susmoa dut hori dela, eta ez besterik, Rajoyren, eta oro har, hagintari askoren gaitza.

Aldebikotasuna

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Barne ministroa zen Angel Acebes orduan, eta nola ez sinetsi norberaren gainetik hain irmo mintzo denari euskararen eta euskaldunen on beharrez erabaki zuela Espainiako gobernuak Euskaldunon Egunkaria giltzatzea.

Gaizkijokoa

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Svetlana Aleksievitxek kontatzen du «Gerrak ez du emakume aurpegirik» lazkorrean. Harrapatu dute sobietarrek ofizial alemaniar bat, eta jo eta ma gizona jakin duenean egunean hamar soldadu hil izan dizkion frankotiratzailea gizonezkoa ez dela: «Orain arte ez zait tokatu emakumeen aurka borrokatzea. Hain zarete politak denak... Gure propagandak, ordea, esaten digu Armada Gorrian borrokatzen direnak ez direla emakumeak, hermafroditak baizik...». Ofiziala Moskura bidean jarrita, Maria Ivanovna Morozova soldadu ohiari itzultzen dio hitza Aleksievitxek: «Azken finean, ez zuen ezertxo ere ulertu».

Erregeordetza

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Dena ikaragarriagoa zirudien garai hartan, helduen munduan sartzen ari ginelako ere bai, gogoan dut Azkoitian Erretserba Orokorreko Konpainiako poliziak ikusi genituen aurreneko aldia.

O'Farrelen errepublika

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Elisabeth O'Farrell ez zegoen etorkizun urrunari begira zapi zuriarekin atera zenean tropa ingelesen aurrera. Padraigh Pearse zeraman aldamenean erizainak, eta Dublinen euria egiten zuenetik, auskalo zenbatgarren iraultza zen porrot egiten zuena.

Istorio bat ispiluan barrena

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Autoan goaz, tarteka ispilutik begira. Atzean, hamaika gertaera, bidea urratu arau gero eta urrunago, mirailan gero eta barrenago doazenak. Eta hala, inoiz hau osoro hartu izan zutenak, puntutxo bat dira orain. Laster desegin egingo dira, hutsarekin berdinduko.

Nicaragüita

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Erraza da eguna akordura ekartzeko. Beti dator militar afrikanisten altxamenduaren hurrengo egunean sandinistena. Nikaraguakoa, 38 urte bete dira aurten, mundutik jausitako ametsa izan zen gure belaunaldiko askorentzat, ilusioaren mamitzea, gaztetasun aldarri bat Che bizirik elastikoetan baino ezagutu ez genuenontzat. Esperanzari leiho bat, eta egiaren aitortzeko, gure euskaltasunetik ere itzulpenik behar ez zuena.

Oroitarria

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Bada Irlanda mendebaldean, Dumha Locha haranean, bide bat gai dena bertan dabilena kloroformatu eta bahitzeko. Inguruan, labainka doaz lanbro-lainoak mendi mazeletan behera.

Kakazotz

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Hitzek mundua azaltzeko balio badute, kakazotza balio dute hiztegiek. 1989an ludiak jiraka segitzen zuen, eta bira bakoitzak behartuta edo, gauza asko gertatu zen munduan. Halarik ere, Berlingo Harresia erori zen urtea izango da beti guretzat hura.

Han goitik

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Isiltasun alimalekoa goi mendietatik, jakizu zenbatgarrena. Astebete da Alberto Zerainek eta Mariano Galvanek zeramaten telefonoak ez duela seinalerik ematen. 

Jainkoa Portugalen

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Antzina, belarrek, txoriek eta patariek hitz egiten ahaztu baino lehenago, Jainko Ahalguztidunari egozten zitzaion ezbeharren errua. «Gure Jainkoak halaxe nahi izan du», esaten zen ahapez. Zerbait gaizki egin izanaren ordaina zen gizakioi oinazea eta negarra besterik ez zekarkigun zigor zerutiar hura. Denborarekin, eta maiz erraza ez zenez Jainko onbera jotzea gaizto handitzat, lexikoa aldatu genuen. Halabeharra!, ikasi genuen esaten. Eta graziosoago hura, «patua izan da!».

Etxe-barne bizia

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Legebiltzar-kronika idatzien artean gutxi Lizardik 1932ko maiatzean Madrildik bidali zuen hura bezalakorik. Etxe-barne bizia deitu zion hari ere, hilabete lehenago bere etxe barneaz (seme-alabak matraka betean) idatzi zuen haren haritik, «Baña, au ez duk gure etxea; orrako txontxongillo oek ez dituk nere aur gaxoak».

Indioak Gasteizen

Erabiltzailearen aurpegia   Iritzia

Antigoaleko maien eraikin-hondarrak oihanaren bihotzean. Zuhaitz gainetan tximino ulukariak, ehunka matxango Chiapas Guatemala Yukatan guztiko aurriak zaintzen turisten jakinmin gaitzetik. Eta hor datoz samaldan (turistak, ez tximuak), gazte-gazteak ere ez, makila muturrean Puerto Ricoko banderatxoa daraman gizon bat dutela itulari. Igo dute mailadia, jarri dira horma landuari begira eta orduan hasi zaie gida prestua argia ekartzen ezjakintasunaren putzura: «Inork ez daki zer jartzen duen hemen.